Czym jest nerwica żołądka i co trzeba wiedzieć na ten temat?

Nerwica żołądka nie jest profesjonalnym terminem medycznym ani jednostką chorobową, jednak potocznie określa się w ten sposób dolegliwości układu trawiennego o podłożu psychicznym. Jakie dokładnie dolegliwości kryją się pod tym terminem i co trzeba wiedzieć na ten temat?

Co to jest nerwica żołądka?

Nerwica żołądka to potoczny termin, którym określa się objawy somatyczne, które pojawiają się w odpowiedzi na stres i napięcie emocjonalne. Jest to zespół dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, dla których nie istnieje uchwytna przyczyna somatyczna. Innymi słowy: mimo że pacjent odczuwa ból, skurcze czy nudności, badania nie wykazują uchwytnych nieprawidłowości anatomicznych. 

Schorzenie to bywa również określane jako żołądkowo-jelitowa postać nerwicy lękowej. Uważa się, że jest powiązana z zaburzeniami funkcji autonomicznego układu nerwowego, co tłumaczy różnorodność i zmienność objawów – układ ten reguluje m.in. perystaltykę jelit, pracę przełyku czy skurcze żołądka.

Zaburzenia te mogą występować zarówno u dzieci, jak i dorosłych, a ich nasilenie często zależy od aktualnej sytuacji życiowej – problemów w pracy, napięć rodzinnych, czy traumatycznych przeżyć.

Jakie są objawy nerwicy żołądka?

Typowe dla tego zaburzenia są bardzo różnorodne objawy – które dotyczą nie tylko żołądka, ale także jelit i szerzej rozumianego układu trawiennego. Najczęstsze symptomy to:

• uczucie ściskania, pieczenia w nadbrzuszu, uczucie dyskomfortu,
• nawracające nudności (szczególnie rano),
• wzdęcia i uczucie przepełnienia po jedzeniu,
• biegunki lub zaparcia (często naprzemiennie), nieregularny rytm wypróżnień,
• brak apetytu lub napady głodu związane z napięciem psychicznym,
• uczucie „guli w gardle” lub trudności w przełykaniu,
• odbijanie, kwaśny posmak w ustach, zgaga.

Nerwica żołądka a inne choroby

W praktyce, na podstawie samych objawów, może być trudno odróżnić zaburzenia nerwicowe od chorób czysto somatycznych, takich jak refluks czy choroba wrzodowa. W zaburzeniach o podłożu psychicznym objawy nasilają się zwykle w sytuacjach stresowych, a zmniejszają się w stanie relaksu. Przed diagnozą zaburzeń nerwicowych konieczne jest wykluczenie chorób somatycznych, stąd pacjenci kierowani są zwykle na badania takie jak gastro- i kolonoskopia, badania krwi, kału czy badania obrazowe.

Pod pojęciem nerwicy żołądka nierzadko kryją się takie schorzenia jak IBS (zespół jelita drażliwego) czy dyspepsja czynnościowa, czyli choroby, w których przebiegu występują różne uciążliwe objawy ze strony układu pokarmowego, jednak bez uchwytnej przyczyny organicznej. To choroby o charakterze wieloczynnikowym, w których rolę mogą odgrywać takie czynniki jak zaburzenia motoryki jelit, nadwrażliwość trzewna, dysbioza mikrobioty jelitowej, zaburzenia osi mózg-jelito oraz czynniki genetyczne i immunologiczne.

Jak objawia się nerwica żołądka i jelit?

Jak wspomnieliśmy, wielu osób mogą dotyczyć objawy wykraczające poza sam żołądek. To między innymi nieregularne wypróżnienia, skurcze jelit, uczucie parcia na stolec, a także charakterystyczne odgłosy i uczucie przelewania w jamie brzusznej. Objawy te mogą być uciążliwe i prowadzić do unikania określonych sytuacji – jak np. jedzenia poza domem, podróży, czy spotkań towarzyskich.

Jak leczyć nerwicę żołądka?

Leczenie tego zaburzenia musi mieć charakter holistyczny (całościowy). Samo łagodzenie objawów zwykle nie przynosi trwałych efektów, o ile nie zostanie usunięta ich właściwa przyczyna. Ponieważ leży ona w psychice, ważne jest profesjonalne wsparcie z tego obszaru – specjalisty w poradni psychologicznej (psychologa) lub w poradni zdrowia psychicznego (psychiatry). 

Najczęściej stosowane metody leczenia w nerwicy żołądka to:

• psychoterapia (wielu specjalistów zaleca nurt poznawczo-behawioralny),
• farmakoterapia (leki o działaniu uspokajającym i przeciwlękowym, łagodzące objawy ze strony układu trawiennego),
• zmiana stylu życia – techniki relaksacyjne, aktywność fizyczna, właściwa dieta, bogata w witaminy, minerały i antyoksydanty). Wspomagająco stosuje się również suplementację (np. magnez, witaminy z grupy B) oraz leki ziołowe o działaniu uspokajającym.

Leczenie jest zawsze kwestią indywidualną – zakres terapii dostosowuje się do stanu pacjenta. Ważne jest, by nie ignorować problemu – im szybciej zostanie wdrożona terapia, tym większe szanse na wyeliminowanie objawów.

Co na nerwicę żołądka – domowe metody

Chociaż nie zastąpią one terapii, niektóre środki mogą doraźnie pomóc w łagodzeniu dolegliwości. To na przykład:

• napary lub preparaty z melisy, rumianku czy kozłka lekarskiego,
• ciepłe kąpiele lub stosowanie termofora na brzuch,
• ćwiczenia oddechowe i techniki relaksacyjne (np. medytacja),
• unikanie kofeiny, alkoholu i ciężkostrawnych potraw.

Warto jednak pamiętać, że domowe sposoby mogą być skuteczne tylko przy łagodnych objawach i zwykle nie są w stanie zastąpić profesjonalnego wsparcia.W stanach silnego napięcia pomocne mogą okazać się metody o szybkim działaniu relaksacyjnym: ćwiczenia oddechowe, spacery i kontakt z naturą czy sesje medytacji (np. praktyka uważności – mindfulness). Warto także zadbać o kontakty społeczne i wsparcie bliskich osób. W przypadku silnych i długotrwałych objawów warto sięgnąć po profesjonalną pomoc.