- , Iliotibial Band Syndrome: Evaluation and Management, Journal of the American Academy of Orthopaedic Surgeons, 2011; 19(12): 728-736
- , The functional anatomy of the iliotibial band during flexion and extension of the knee: implications for understanding iliotibial band syndrome, Journal of Anatomy, 2006; 208(3): 309-316
- , Biomechanical risk factors associated with iliotibial band syndrome in runners: a systematic review, BMC Musculoskeletal Disorders, 2015; 16: 356
- , Iliotibial Band (IT Band) Syndrome, OrthoInfo (AAOS), Materiał edukacyjny dla pacjentów
To zespół pasma biodrowo-piszczelowego, czyli przeciążeniowy ból po zewnętrznej stronie kolana. Powstaje, gdy pasmo biegnące wzdłuż uda drażni tkanki w okolicy bocznego kłykcia kości udowej przy powtarzalnym zginaniu i prostowaniu kolana. Najczęściej dotyka biegaczy i kolarzy, ale pojawia się u każdego, kto zbyt szybko zwiększa obciążenia treningowe.
Charakterystyczny jest ostry lub piekący ból po zewnętrznej stronie kolana, który narasta w trakcie biegu i często zmusza do przerwania treningu. Dolegliwości nasilają się zwłaszcza przy zbieganiu z górki i schodzeniu po schodach. Ból zwykle ustępuje w spoczynku, by wrócić przy kolejnej aktywności. To odróżnia go od bólu z przodu kolana, który daje inny wzorzec.
Zwykle trzeba czasowo zmniejszyć obciążenie, a nie kategorycznie odstawić ruch. W ostrej fazie ogranicza się bieganie i zbieganie z górki, bo to najmocniej drażni pasmo. Kondycję można utrzymać formami mniej obciążającymi bok kolana, na przykład pływaniem. Powrót do biegania wprowadza się stopniowo, gdy ból ustępuje, najlepiej z korektą techniki i objętości treningu.
Najczęściej od kilku tygodni do kilku miesięcy, zależnie od czasu trwania objawów i konsekwencji w rehabilitacji. Krótko trwające dolegliwości zwykle ustępują szybciej, a przewlekłe wymagają cierpliwości. Kluczowe jest nie tylko wyciszenie bólu, ale wzmocnienie mięśni biodra i pośladka oraz poprawa techniki, bo to zmniejsza ryzyko nawrotu.
Podstawą jest leczenie zachowawcze: czasowe odciążenie, fizjoterapia (terapia manualna, zabiegi fizykalne) oraz ćwiczenia wzmacniające mięśnie pośladków i stabilizujące biodro. Pomocne bywają korekta techniki biegu oraz dobór obuwia lub wkładek. Operację rozważa się rzadko, dopiero gdy długie i konsekwentne leczenie zachowawcze nie przynosi poprawy.
Najwięcej daje stopniowe zwiększanie kilometrażu i intensywności, bez gwałtownych skoków objętości. Warto wzmacniać mięśnie pośladków i biodra, dbać o rozgrzewkę oraz technikę biegu, a także unikać długiego biegania po pochyłym, jednostronnym podłożu. Utrzymanie ćwiczeń wzmacniających po ustąpieniu bólu to najlepsza profilaktyka.






