Kołatanie serca to uczucie szybkiego, mocnego lub nieregularnego bicia serca. Może się pojawić w związku ze stresem, wysiłkiem fizycznym, w trakcie przyjmowania leków lub z powodu choroby. Warto obserwować, w jakich okolicznościach występuje i co może mieć na to wpływ. To ważne informacje również dla lekarza.
W artykule dowiesz się:
Nieprzyjemne uczucie bicia serca – co to jest kołatanie serca?
O kołataniu serca mówimy, kiedy bije ono za szybko, zbyt mocno, czasem też nieregularnie. Można mieć uczucie wypadania niektórych pobudzeń serca. Kołatania serca mogą się pojawić w spoczynku i podczas aktywności fizycznej. Lokalizują się w okolicy gardła, szyi oraz klatki piersiowej.
Przyczyny kołatania serca
Nie zawsze udaje się ustalić przyczynę kołatania serca. Palpitacje serca mogą wystąpić:
- w przypływie silnych emocji i stresu,
- po wyczerpującym wysiłku fizycznym,
- jako reakcja organizmu na kofeinę, alkohol, nikotynę czy leki (np. moczopędne lub zawierające pseudoefedrynę – niektóre preparaty na przeziębienie),
- w depresji i nerwicy,
- w gorączce,
- z powodu zaburzeń hormonalnych (w czasie miesiączki, ciąży lub menopauzy, w chorobach tarczycy),
- w przebiegu zaburzenia rytmu serca (arytmii).
Kołatanie serca – objawy
Przy palpitacji serca zdarzają się zawroty głowy oraz dyskomfort lub ból w klatce piersiowej. Czasem występują zasłabnięcia i omdlenia. Może pojawić się duszność i wielomocz.
Wyróżnia się kilka rodzajów kołatania serca:
- Kołatanie miarowe: skurcze serca pojawiają się szybciej, jednak w takich samych odstępach czasu, regularnie
- Kołatanie niemiarowe: przerwy pomiędzy kolejnymi skurczami są nierówne, czasem skurcz występuje szybciej, a innym razem wolniej
- Kołatanie napadowe: cechuje się gwałtownością, początek i koniec palpitacji jest nagły, ponadto występuje tendencja do częstych, gwałtownych nawrotów
- Kołatanie nie napadowe: ma charakter narastający, stopniowo narasta i stopniowo ustępuje
Czynniki ryzyka i powikłania palpitacji serca
Wśród najczęstszych czynników ryzyka należy wymienić:
- stres
- zaburzenia lękowe, atak paniki
- ciąża
- niektóre leki, np. preparaty na przeziębienie i przeciwastmatyczne
- nadczynność tarczycy
- strukturalna choroba serca, zawał serca, przebyta operacja serca
W przebiegu palpitacji serca mogą wystąpić powikłania, zwłaszcza jeśli współistnieje choroba serca. Należą do nich:
- omdlenia
- udar mózgu
- niewydolność krążenia
- rzadko zatrzymanie akcji serca
Diagnostyka kołatania serca
Kołatania serca, które prowokują wystąpienie objawów, pojawiają się często i bez oczywistej przyczyny należy skonsultować z lekarzem. Jeżeli lekarz podejrzewa problem kardiologiczny może zlecić wykonanie badań dodatkowych.
Podstawowym badaniem diagnostycznym jest EKG. Będzie wykonane podczas pierwszej wizyty u kardiologa. Na podstawie badania EKG można ustalić, z jaką częstością bije serce i czy jest to czynność regularna. Czasem udaje się zarejestrować dodatkowe skurcze serca. Jest to jednak badanie krótkie i w spoczynku, stąd wynikają jego ograniczenia.
Więcej informacji dostarczy całodobowa rejestracja EKG za pomocą holtera EKG. Jest to urządzenie, które pacjent wypożycza do domu. Urządzenie ma niewielkie rozmiary i można je nosić na pasku. Holter EKG zakłada się na okres 1-7 dób, zależy to od częstości występowania objawów. Urządzenie rejestruje na bieżąco pracę serca, w sytuacjach codziennych, np. podczas stresującego dnia pracy, w nocy, w trakcie aktywności fizycznej i po wypiciu kawy. Jeżeli objawy kołatania serca lub złego samopoczucia pojawiają się rzadziej niż raz na tydzień do monitorowania można wykorzystać tzw. event holter. To urządzenie można wypożyczyć na dłuższy okres czasu, na przykład 30 dni. W przeciwieństwie do tradycyjnego holtera, zapis nie jest ciągły, ale na żądanie pacjenta lub w razie wystąpienia zaburzeń rytmu serca.
Lekarz może zlecić również ECHO serca, żeby ocenić jego budowę anatomiczną i przepływy krwi. Badania są wykonywane w warunkach ambulatoryjnych.
W szczególnych sytuacjach diagnostyka wymaga badań inwazyjnych, takich jak badanie elektrofizjologiczne serca. W takim przypadku pacjent zostaje przyjęty do szpitala.
Leczenie kołatania serca
Jeżeli przyczyną kołatania serca nie jest choroba serca to rzadko wymaga ono leczenia.
Lekarz może zalecić modyfikację stylu życia polegającą na redukcji czynników, które prowokują objawy. Dotyczy to ograniczenia negatywnych skutków stresu, unikanie stymulantów, takich jak kofeina, nikotyna czy napoje energetyzujące.
W przypadku, kiedy palpitacje serca występują na podłożu choroby niekardiologicznej, m.in. nerwicy albo nadczynności tarczycy, to postępowanie koncentruje się na leczeniu tych dolegliwości.
Jeżeli przyczyną zaburzeń rytmu serca jest choroba strukturalna serca może być konieczne leczenie zabiegowe, np. ablacja lub wszczepienie stymulatora.
Tam, gdzie nie uda się znaleźć przyczyny, nie można jej usunąć lub w okresie przejściowym stosuje się leczenie farmakologiczne, np. β-adrenolityki.
- , Management of patients with palpitations: a position paper from the European Heart Rhythm Association (EHRA), Europace, 2011; 13(7): 920-934
- , Heart Palpitations, AHA, Materiał edukacyjny dla pacjentów
To odczuwalne, mocne, szybkie lub nieregularne bicie serca, które zwraca uwagę, choć zwykle trwa krótko. Mogą pojawić się w spoczynku albo przy wysiłku. Często są niegroźne, ale bywają też objawem zaburzeń rytmu lub innej choroby, dlatego nawracające epizody warto ocenić.
Bardzo często stoją za nimi stres i silne emocje, wysiłek fizyczny oraz używki: kofeina, alkohol i nikotyna. Sprzyjają im też niektóre leki, zaburzenia hormonalne (w tym choroby tarczycy, ciąża, menopauza) oraz odwodnienie. Część kołatań wynika jednak z arytmii lub innej choroby serca.
Pojedyncze kołatania związane ze stresem, kawą czy wysiłkiem, u osoby bez choroby serca, zwykle nie są groźne. Niepokoić powinny kołatania częste, długotrwałe, bez wyraźnej przyczyny, a zwłaszcza takie, którym towarzyszą ból w klatce piersiowej, silna duszność, omdlenie lub zasłabnięcie. Wtedy potrzebna jest pilna konsultacja.
Podstawą jest EKG, ale ponieważ kołatania bywają napadowe, często potrzebne jest dłuższe monitorowanie: Holter EKG przez dobę lub kilka dni, a przy rzadkich epizodach rejestrator zdarzeń noszony nawet kilka tygodni. Echo serca ocenia jego budowę. Lekarz sprawdza też tarczycę i inne możliwe przyczyny.
Jeśli kołatania nie wynikają z choroby serca, zwykle wystarcza ograniczenie wyzwalaczy: stresu, kofeiny, alkoholu i nikotyny oraz zadbanie o sen i nawodnienie. Gdy przyczyną jest konkretna arytmia lub choroba, leczy się ją, czasem lekami (na przykład beta-blokerami), a w wybranych przypadkach ablacją. Postępowanie dobiera kardiolog.
Tak. Nadczynność tarczycy przyspiesza pracę serca i często powoduje kołatania, dlatego przy ich nawracaniu warto sprawdzić tarczycę. Również przewlekły stres i lęk, w tym napady paniki, dają silne odczucie bicia serca. Ustalenie przyczyny pozwala dobrać właściwe postępowanie zamiast leczyć sam objaw.
