Łokieć tenisisty to potoczna nazwa entezopatii nadkłykcia bocznego kości ramiennej – schorzenia, które nie dotyczy wyłącznie sportowców, a znacznie częściej osób pracujących fizycznie lub wykonujących powtarzalne ruchy ręką. Charakteryzuje się przewlekłym bólem po zewnętrznej stronie stawu łokciowego i może istotnie utrudniać codzienne funkcjonowanie.
W artykule dowiesz się:
Przyczyny łokcia tenisisty
Podstawową przyczyną jest przeciążenie mięśni prostowników nadgarstka, zwłaszcza mięśnia prostownika promieniowego krótkiego nadgarstka. Prowadzi do powtarzających się mikrourazów przyczepów ścięgnistych (miejsc, w których ścięgno mięśnia łączy się z kością). Współcześnie uważa się, że podstaw schorzenia leżą zmiany degeneracyjne, a nie – jak dawniej sądzono – zapalne, dlatego bardziej precyzyjną nazwą jest tendinopatia.
Do rozwoju łokcia tenisisty dochodzi wskutek długotrwałego powtarzania tych samych ruchów nadgarstkiem przy obciążeniu – np. skręcania, zaciskania dłoni, podnoszenia przedmiotów z rotacją ręki.
Kto jest narażony na powstanie łokcia tenisisty?
Czynnikami ryzyka są:
- praca fizyczna (np. mechanicy, monterzy, stolarze),
- wielogodzinna praca przy komputerze (używanie myszki, pisanie na klawiaturze),
- czynności domowe (np. mycie okien, prasowanie),
- nieprawidłowa technika w sportach (np. tenis, squash).
Objawy łokcia tenisisty
Głównym objawem jest ból zlokalizowany po bocznej stronie łokcia – w okolicy nadkłykcia bocznego. Ból może mieć charakter stały lub pojawiać się przy ruchach nadgarstka, szczególnie podczas chwytania i unoszenia przedmiotów.
Typowe jest osłabienie siły chwytu, a także uczucie „strzelania” lub sztywności w stawie łokciowym po spoczynku.
Do najczęściej zgłaszanych objawów należą:
- ból podczas podawania ręki lub podnoszenia filiżanki,
- nasilanie się dolegliwości przy prostowaniu nadgarstka przeciw oporowi,
- tkliwość przy ucisku nadkłykcia bocznego,
- ból promieniujący w kierunku przedramienia.
Diagnostyka i rozpoznanie
Rozpoznanie stawiane jest na podstawie wywiadu medycznego i badania fizykalnego. Charakterystyczne testy, takie jak test Cozena czy test Milla, wywołujące ból przy określonych ruchach, pozwalają potwierdzić diagnozę.
W razie wątpliwości lub przy podejrzeniu zmian towarzyszących lekarz może zlecić badania obrazowe – najczęściej USG stawu łokciowego lub rezonans magnetyczny.
Badania te umożliwiają ocenę stanu ścięgien, stopnia degeneracji oraz wykluczenie innych przyczyn bólu, np. zespołu cieśni nerwu promieniowego lub zmian zwyrodnieniowych.
Leczenie łokcia tenisisty – dostępne metody
Leczenie jest najczęściej zachowawcze i skupia się na redukcji bólu oraz regeneracji przeciążonych tkanek. Kluczowe znaczenie ma czas – proces gojenia może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy.
W pierwszej fazie zaleca się ograniczenie obciążenia ręki oraz stosowanie zimnych okładów i leków przeciwbólowych (np. niesteroidowych leków przeciwzapalnych).
Najczęściej stosowane metody leczenia to:
- fizjoterapia – zabiegi takie jak fala uderzeniowa, laseroterapia, ultradźwięki oraz indywidualnie dobrane ćwiczenia rozciągające i wzmacniające,
- ortezy – opaski uciskowe lub stabilizatory łokcia zmniejszające napięcie w obrębie przyczepu ścięgna,
- iniekcje – np. ostrzyknięcia kortykosteroidami (blokada sterydowa), iniekcja PRP ( osoczem bogatopłytkowym lub kwasem hialuronowym, stosowane w przypadku przewlekłych dolegliwości,
- terapia manualna – techniki mobilizacji tkanek miękkich i poprawy biomechaniki stawu.
Rola fizjoterapii w leczeniu schorzenia
Fizjoterapia jest często ważnym elementem powrotu do zdrowia – zarówno w redukcji objawów bólowych, jak i w przywracaniu pełnej funkcji ręki. Program terapii powinien być indywidualnie dopasowany i obejmować ćwiczenia poprawiające elastyczność i siłę mięśni przedramienia, mobilizację tkanek miękkich oraz reedukację ruchu. Szczególnie skuteczne są zabiegi z wykorzystaniem fali uderzeniowej, suchego igłowania, technik rozluźniania mięśniowo-powięziowego oraz kinesiotapingu.
Fizjoterapeuta uczy także pacjenta, jak unikać przeciążeń i prawidłowo wykonywać codzienne czynności, co jest istotne w zapobieganiu nawrotom choroby.
Kiedy konieczna jest operacja?
W skrajnych przypadkach, gdy leczenie zachowawcze nie przynosi efektu przez 6-12 miesięcy, może być rozważana interwencja chirurgiczna – polegająca na usunięciu zmienionego fragmentu ścięgna.
Decyzję o zabiegu podejmuje się zazwyczaj, gdy ból utrudnia wykonywanie codziennych czynności, a pacjent nie reaguje na rehabilitację i leczenie farmakologiczne. Operacja może być wykonana metodą klasyczną lub artroskopową, a jej celem jest usunięcie uszkodzonych tkanek oraz odbarczenie napiętych struktur. Po zabiegu konieczna jest fizjoterapia, która przyspiesza powrót do pełnej sprawności.
Profilaktyka i zapobieganie nawrotom
Profilaktyka łokcia tenisisty opiera się na ergonomii pracy, unikaniu przeciążeń oraz wzmacnianiu mięśni przedramienia. Dla osób pracujących przy komputerze ważna jest odpowiednia pozycja ciała, podparcie nadgarstków i regularne przerwy.
Ćwiczenia rozciągające i wzmacniające mięśnie prostowników nadgarstka zmniejszają ryzyko przeciążeń i są zalecane zwłaszcza osobom narażonym zawodowo na rozwój schorzenia.
W codziennej profilaktyce warto pamiętać o:
- odpowiednim dobraniu narzędzi pracy (np. lekkich narzędzi),
- unikaniu gwałtownych, powtarzalnych ruchów ręki,
- stosowaniu opasek uciskowych przy dużym obciążeniu przedramienia,
- technice chwytania przedmiotów – z zaangażowaniem większej powierzchni dłoni, a nie tylko palców.