Codzienny stres jest jednym z czynników złego ustawienia lordozy szyjnej.

Lordoza szyjna – jej fizjologia, zaburzenia i sposoby postępowania

Kręgosłup człowieka składa się z  kręgów, które tworzą odcinki. Wyróżniamy odcinek szyjny kręgosłupa zawierający 7 kręgów, odcinek piersiowy – 12 kręgów, odcinek lędźwiowy – 5 kręgów oraz odcinek krzyżowy i guziczny na które przypada po 5 kręgów zrośniętych w fazie rozwoju płodowego.

Kręgosłup pełni przede wszystkim funkcję podporową. Podstawowym zadaniem kręgosłupa jest utrzymywanie konstrukcji szkieletu, stanowienie stałego punktu odniesienia dla ruchomych kończyn i głowy, oraz miejsca przyczepu mięśni i narządów wewnętrznych, a także ochrona najwrażliwszej na urazy części ośrodkowego układu nerwowego – rdzenia kręgowego. Do tego celu niezbędna jest duża stabilność konstrukcji kręgosłupa.  Kręgosłup nie jest jednak prostą i sztywna konstrukcją. Na jego przebiegu występują krzywizny zwane kifozami i lordozami, które 17-krotnie zwiększają odporność kręgosłupa na przeciążenie.

Co to jest kifoza?

Kifozą nazywamy wygięcie kręgosłupa w tył – dogrzbietowo. Kifoza występuje w odcinku piersiowym kręgosłupa. Lordoza jest to fizjologiczne wygięcie kręgosłupa w przód – dobrzusznie. Występuje ona w odcinku szyjnym, tworząc lordozę szyjną kręgosłupa oraz w odcinku lędźwiowym – tworząc lordozę lędźwiową.

Wszystkie te krzywizny powodują ustawienie kręgosłupa w kształcie podwójnej litery S (patrząc z boku) . Ma to na celu przystosowanie do pozycji stojącej u człowieka, amortyzację wstrząsów podczas chodu oraz zabezpieczenie prawidłowej ruchomości poszczególnych składowych kręgosłupa względem siebie.

Najbardziej ruchomym odcinkiem kręgosłupa jest odcinek szyjny. Odbywają się w nim ruchy zgięcia do przodu i do tyłu, zgięć bocznych oraz rotacji. Lordoza szyjna, a także połączenie głowowo-szyjne zapewniają odpowiednią podporę dla ważącej koło 4 kilogramów głowy.

Czym jest lordoza szyjna?

Najczęściej występującym problemem związanym z odcinkiem szyjnym kręgosłupa jest zniesienie lordozy szyjnej. Występuje ono, gdy fizjologiczne wygięcie kręgosłupa w przód zmniejsza się. Powodem takiego ustawienia szyi jest najczęściej ból, którego przyczyną mogą być zmiany zwyrodnieniowe w obrębie kręgosłupa szyjnego, zmiany przeciążeniowe, uraz lub dyskopatia

Do uszkodzeń w obrębie odcinka szyjnego, a co za tym idzie do zniesienia lordozy szyjnej może dojść w wyniku nagłego urazu jak np. wypadek samochodowy. Występuje wtedy objaw „smagnięcia biczem”, gdzie kręgosłup wykonuje bardzo gwałtowny wyprost, a następnie zgięcie. Może to prowadzić do uszkodzenia tzw. struktur miękkich kręgosłupa jak przyczepy mięśni, więzadła czy powięzi. W odpowiedzi na takie nagłe przeciążenie kręgosłupa mięśnie odruchowo napinają się. Pacjent odczuwa wtedy ograniczenie ruchomości szyi, ból, a niekiedy także zawroty głowy, nudności lub zaburzenia równowagi. Stan taki może utrzymywać się bardzo długo i w konsekwencji przejść w fazę przewlekłą, która bez wdrożenia odpowiedniego leczenia istotnie utrudnia codzienne funkcjonowanie.

Zniesienie fizjologicznej lordozy szyjnej może być również spowodowane przewlekłymi przeciążeniami kręgosłupa szyjnego, jak na przykład wieloletnią pracą siedzącą przed komputerem. W mechanizmie tym dochodzi do stopniowego, powolnego procesu uszkodzenia tkanek miękkich kręgosłupa, patologicznej zmiany ustawienia kręgów szyjnych, uczucia sztywności karku i ramion czy ograniczenia ruchomości szyi. Stres jest czynnikiem, który sprzyja nadmiernemu napięciu mięśni karku, co w konsekwencji może prowadzić do patologicznego ustawienia lordozy szyjnej.

Kolejną nieprawidłowością związaną z lordozą szyjną jest jej pogłębienie. Zwiększenie fizjologicznej lordozy szyjnej w połączeniu ze zwiększoną kifozą piersiową opisywane jest jako „wdowi garb”. Jest to zaburzenie postawy,   które objawia się  zgrubieniem karku w okolicy przejścia szyjno- piersiowego. Jest to związane z  utrwalonym napięciem mięśni prostowników w odcinku szyjnym kręgosłupa, przykurczem mięśni piersiowych oraz barkami wysuniętymi do przodu. Pogłębianiu takiego ustawienia lordozy szyjnej sprzyja wielogodzinna praca w utrwalonej pozycji skulonej, a także czynniki emocjonalne takie jak wycofanie, zrezygnowanie czy strach.

Leczenie lordozy szyjnej – jak przebiega?

Leczenie dolegliwości bólowych związanych z nieprawidłowym ustawieniem lordozy szyjnej należy zacząć od konsultacji ortopedycznej lub fizjoterapeutycznej. Aby odpowiednio zdiagnozować problem lekarz lub fizjoterapeuta przeprowadza wywiad z pacjentem, bada go manualnie, a w razie potrzeby zleca wykonanie dodatkowej diagnostyki, takiej jak zdjęcie RTG lub rezonans magnetyczny. Następnie ustala z pacjentem proces leczenia. Jedną z metod leczenia zaburzeń fizjologicznej krzywizny kręgosłupa szyjnego jest rehabilitacja. 

Fizjoterapeuta za pomocą terapii manualnej, zabiegów fizykoterapeutycznych, ćwiczeń wzmacniających i rozciągających mięśnie pracuje z pacjentem nad poprawnym ustawieniem kręgosłupa.  W terapii manualnej stosuje się mobilizację stawów kręgosłupa, manipulacje, trakcje, pracę na tkankach miękkich, igłoterapię, rozluźnianie mięśniowo-powięziowe, a także terapię punktów spustowych. By utrwalić efekt osiągnięty w trakcie terapii manualnej można zastosować metodę taśm elastycznych, które poprzez odpowiednią aplikację na skórę  powodują odciążenie napiętych mięśni. Po odzyskaniu prawidłowej ruchomości stawów kręgosłupa wprowadzane są ćwiczenia mające na celu naukę prawidłowej postawy ciała, wzmocnienie osłabionych mięśni  a także poprawę stabilizacji odcinka szyjnego kręgosłupa, po to by podobne problemy nie pojawiały się w przyszłości.

Profilaktyka

Bardzo ważną kwestią jest profilaktyka, nauka codziennego funkcjonowania i unikanie czynników wywołujących  ból. Należy odpowiednio dostosować swoje miejsce pracy, usunąć z otaczającego środowiska przedmioty i sprzęty wymuszające ruchy głowy i szyi, które mogą przeciążać kręgosłup. Należy minimalizować ilość szkodliwych sytuacji stresowych, a przede wszystkim dbać o swoją kondycję fizyczną, systematycznie ćwiczyć i nie bagatelizować wczesnych objawów bólowych kręgosłupa.

Niekiedy jednak rehabilitacja nie przynosi spodziewanych efektów, a dolegliwości bólowe utrzymują się. Lekarz ortopeda może wówczas zastosować terapię farmakologiczną, przepisując pacjentowi leki. Mają one zwykle działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne lub rozluźniające (miorelaksacyjne). Przyspieszają procesy gojenia się uszkodzonych tkanek, zmniejszają napięcie mięśni odpowiadających za nieprawidłowe ustawienie kręgosłupa, a także łagodzą dolegliwości bólowe. Lekarz może także skierować pacjenta do leczenia operacyjnego. W przypadku schorzeń pourazowych  konieczne bywa zastosowanie kołnierza ortopedycznego, który stabilizuje odcinek szyjny kręgosłupa, zapobiegając dalszym jego uszkodzeniom. Odciąża on naciągnięte mięśnie, więzadła i pozostałe struktury odpowiadające za prawidłowe ustawienie głowy w przestrzeni.

Każdy pacjent jest inny, więc i sposób leczenia musi być dobrany indywidualnie. Najważniejsze to szybko trafić do wykwalifikowanego specjalisty, ponieważ im wcześniej problem zostanie zdiagnozowany, tym krócej trwa leczenie. To dlatego tak ważna jest szybka pomoc  ortopedy i fizjoterapeuty, którzy zaplanują proces leczenia, a także poinformują co zrobić, by dolegliwości bólowe nie nawracały.

mgr fizjoterapii Bruno Krauze

Dowiedz się więcej:

Fala uderzeniowa

Przełom w leczeniu  bólu i przywracaniu mobilności. Badania kliniczne wykazują wskaźnik skuteczności  powyżej 75%. Podczas terapii  falą uderzeniową…

Masaż leczniczy – Warszawa

To jedna z metod fizjoterapii, wykonywana ręcznie przez specjalistę, która ma zastosowanie w leczeniu bądź zmniejszeniu nasilenia objawów…

Masaż sportowy

Relaks w przypadku każdego rodzaju sportu jest bardzo istotny. Dlatego powinien być on również odpowiednio dobrany. Jednym z…