Pomostowanie tętnic wieńcowych (lub pomostowanie aortalno-wieńcowe, by-passy)

Pomostowanie tętnic wieńcowych (CABG – coronary artery bypass grafting), nazywane także pomostowaniem aortalno-wieńcowym lub by-passami, jest operacją stosowaną w leczeniu zaawansowanej choroby wieńcowej. W przebiegu miażdżycy tętnice doprowadzające krew do mięśnia sercowego zwężają się, co prowadzi do niedokrwienia serca i objawów takich jak ból w klatce piersiowej, duszność czy szybka męczliwość.

Celem operacji jest stworzenie nowych dróg przepływu krwi, które omijają zwężone fragmenty naczyń. Do wykonania pomostów używa się własnych naczyń pacjenta – najczęściej tętnicy piersiowej wewnętrznej, tętnicy promieniowej lub żyły odpiszczelowej.

Zabieg trwa zwykle 3–6 godzin, jest wykonywany w znieczuleniu ogólnym i najczęściej wymaga rozcięcia mostka (sternotomii). U wybranych pacjentów możliwe są techniki mniej inwazyjne z dojścia międzyżebrowego. Operacja może być przeprowadzona z użyciem krążenia pozaustrojowego lub na bijącym sercu.

Wskazania do operowania by-pass

1. Nawracające bóle w klatce piersiowej, które wynikają ze zwężenia tętnic doprowadzających krew do mięśnia serca w sytuacji niewielkiego wysiłku lub w spoczynku (można rozważyć również angioplastykę)
2. Choroba tętnic wieńcowych dotyczy więcej niż 1 naczynia i dodatkowo towarzyszy jej osłabienie funkcji skurczowej mięśnia lewej komory serca.
3. Zwężenie znajduje się w początkowym odcinku naczyń wieńcowych.
4. Zwężenie jest niedostępne dla cewnika, zwężenie było wcześniej leczone angioplastyko, lecz bez efektu, doszło do restenozy w stencie (ponowne zwężenie).
Czasami operacja pomostowania jest wykonywana ze wskazań pilnych, np. w razie zawału serca, który nie może być skutecznie leczony innymi metodami.

Ryzyko operacyjne Pomostowania wieńcowego

Pomostowanie wieńcowe to operacja na otwartym serca i w związku z tym wiąże się z możliwością wystąpienia określonych powikłań. Do najczęstszych należą:
1. Krwawienie
2. Zaburzenia rytmu serca
Rzadziej zdarzają się:
3. Zakażenia rany operacyjnej
4. Zaburzenia pamięci lub zaburzenia poznawcze – zwykle ustępują w ciągu 6-12 miesięcy od zabiegu.
5. Uszkodzenie funkcji nerek
6. Udar mózgu
7. Zawał serca

Ryzyko powikłań jest proporcjonalne do ogólnego stanu zdrowia pacjenta w momencie kwalifikacji do leczenia. Ryzyko jest wyższe, jeśli pacjent cierpi na dodatkowe choroby, takie jak POChP, niewydolność nerek, cukrzyca lub choroba tętnic obwodowych, lub gdy operacja jest wykonywana ze wskazań pilnych.

Wyniki leczenia operacyjnego

Większość pacjentów odczuwa poprawę po leczeniu lub pozostaje bezobjawowa przez 10-15 lat. W miarę upływu czasu tętnice natywne lub pomosty naczyniowe mogą jednak ulec zwężeniu i dawać objawy choroby niedokrwiennej serca. Wykonanie operacji pomostowania tętnic wieńcowych nie usuwa bowiem przyczyny zwężenia naczyń – miażdżycy. Zabieg chirurgiczny należy koniecznie uzupełnić o zmianę stylu życia i właściwe leczenie farmakologiczne. Do standardowych zaleceń pooperacyjnych należą:

1. Zaprzestanie palenia papierosów
2. Właściwa kontrola cukrzycy
3. Zdrowa dieta, np. DASH
4. Zmniejszenie stężenia cholesterolu
5. Utrzymanie prawidłowej masy ciała
6. Prawidłowa kontrola ciśnienia tętniczego
7. Regularna aktywność fizyczna

W Centrum Zdrowia Fitmedica oferujemy Państwu konsultacje u specjalistów, którzy zaplanują skuteczne leczenie po operacji kardiochirurgicznej. Zapraszamy również na spotkanie z dietetykiem i fizjoterapeutą, żeby ustalić bezpieczny program aktywności fizycznej.

Dlaczego dochodzi do zwężenia tętnic wieńcowych?

Najczęstszą przyczyną jest miażdżyca – przewlekły proces, w którym w ścianach naczyń odkładają się cholesterol LDL, lipidy, komórki zapalne i wapń. Tworzą one blaszkę miażdżycową zwężającą światło tętnicy.

Początkowo niedokrwienie powoduje ból w klatce piersiowej i duszność przy wysiłku. Gdy dojdzie do pęknięcia blaszki, powstaje zakrzep, który może całkowicie zamknąć naczynie i spowodować zawał serca.

Do rozwoju miażdżycy przyczyniają się: palenie papierosów, nadciśnienie, zaburzenia lipidowe, otyłość, brak ruchu, stres, cukrzyca, wiek i obciążenia rodzinne.

Rzadziej zwężenia wynikają z innych mechanizmów, takich jak skurcz tętnicy, anomalie wrodzone, zapalenia naczyń czy zakrzepica.

Potencjalne efekty stosowania diety DASH

Dieta DASH została opracowana z myślą o pacjentach chorujących na nadciśnienie tętnicze oraz osobach, którym leży na sercu profilaktyka. Nie jest to “cudowna dieta” na której schudniesz 10 kg w 2 tygodnie. Udowodniono jednak jej pozytywny wpływ na zdrowie układu krążenia, w tym niwelowanie nadciśnienia tętniczego.

Skuteczność diety DASH udowodniono licznymi badaniami. Jedno z pierwszych zostało przeprowadzone w 1992 roku przez National Institute of Health (NIH) w Ameryce Północnej. Osobom włączonym do badania zalecono przestrzeganie wyłącznie zaleceń dietetycznych, tak by wynik nie został zakłócony jakimikolwiek innymi czynnikami. Wzięły w nim udział zarówno osoby zdrowe, jak i chorujące na nadciśnienie tętnicze.

Interwencja dietetyczna obniżyła skurczowe ciśnienie krwi o około 6 do 11 mm Hg u oby grup badanych. To właśnie na podstawie wyników tych badań włączono dietę DASH do zaleceń medycznych jako terapię farmakologiczną pierwszego rzutu wraz z modyfikacją stylu życia. Zapraszamy do naszej poradni dietetycznej.

Źródła

1. 2018 ESC/EACTS Guidelines on Myocardial Revascularization; Kardiol Pol 2018;76(12):1585-1664. doi: 10.5603/KP.2018.0228.
2. 2021 ACC/AHA/SCAI Guideline for Coronary Artery Revascularization; Circulation Volume 145, Number 3 doi: 10.1161/CIR.0000000000001038
3. 2024 ESC Guidelines for the management of chronic coronary syndromes; Eur Heart J 2024 Sep 29;45(36):3415-3537. doi: 10.1093/eurheartj/ehae177.
4. Total arterial myocardial revascularization improves long-term outcomes compared to vein grafts; JAMA Cardiol. 2020 May 1;5(5):507-514. doi: 10.1001/jamacardio.2019.6104.
5. The choice of conduits in coronary artery bypass surgery Arch Med Sci; Atheroscler Dis 2023;8(1):83-88 doi: https://doi.org/10.5114/amsad/170215
6. Coronary Artery Bypass: Review of Surgical Techniques and Impact on Long-Term Revascularization Outcomes; Cardiology and Therapy 2021 10(1555–1562) doi:10.1007/s40119-021-00211-z.