Zapalenie mięśnia sercowego – objawy, przyczyny leczenie

Ból w klatce piersiowej, ciągłe zmęczenie, liczne obrzęki wokół stawów i przebyta niedawno infekcja wirusowa może potwierdzać, że doszło do zapalenia mięśnia sercowego. W niektórych sytuacjach stan zapalny nie wymaga leczenia szpitalnego, a pacjentowi zaleca się odpoczynek. Zdarzają się jednak wyjątki, w których dolegliwości mogą mieć więcej negatywnych konsekwencji zdrowotnych. Jak rozpoznać zapalenie mięśnia sercowego? W razie bólu w klatce piersiowej, kołatania serca, zasłabnięcia lub duszności po infekcji wirusowej należy pilnie skonsultować się z lekarzem, bo szybka diagnostyka ogranicza ryzyko powikłań.

Zapalenie mięśnia sercowego – co to jest?

Tym terminem określa się obecność stanu zapalnego w obrębie mięśnia serca. Czynnikiem sprawczym jest najczęściej infekcja wirusowa. Rozległy proces zapalny w mięśniu upośledza czynność serca jako pompy. Zapalenie mięśnia serca może prowadzić wtedy do rozwinięcia się niewydolności krążenia. W wielu przypadkach dochodzi jednak do wygaszenia procesu zapalnego w sposób samoistny lub pod wpływem zastosowanego leczenia. Zdarza się czasem, że w jamach serca tworzą się skrzepliny, które są źródłem zatorów do naczyń mózgu lub tętnic wieńcowych. W praktyce klinicznej szeroko wykorzystuje się rezonans magnetyczny serca z podaniem gadolinu, który pozwala wykryć obrzęk i uszkodzenie mięśnia sercowego oraz odróżnić zapalenie od niedokrwienia.

Zapalenie mięśnia sercowego – objawy

Łagodne postacie zapalenia mogą nie dawać objawów ze strony układu sercowo-naczyniowego. Pacjent ma złe samopoczucie w związku z infekcją wirusową. Rozległe zajęcie mięśnia sercowego może się manifestować w następujący sposób:

• Ból w klatce piersiowej
• Zaburzenia rytmu serca
• Brak powietrza/duszność w spoczynku lub w trakcie wysiłku fizycznego
• Obrzęki obwodowe, np. wokół stóp i kostek
• Zmęczenie
• Objawy ogólne infekcji wirusowej, takie jak: bóle głowy, mięśni i stawów, gorączka, zapalenie gardła, biegunka
• Zawroty głowy i omdlenia wysiłkowe
• Kołatania serca lub nieregularne uderzenia (arytmie)

Zapalenie mięśnia sercowego – objawy u dzieci

Zapalenie mięśnia serca u dzieci może się objawiać:

• Gorączką
• Zasłabnięciem
• Trudnościami w oddychaniu
• Zasinieniem powłok skórnych
• Niechęcią do jedzenia i drażliwością,
• Wymiotami, bladością,
• Przyspieszonym oddechem oraz męczeniem się przy karmieniu (u niemowląt),
• Bólem w klatce piersiowej lub kołataniem serca (u starszych dzieci).

Zapalenia mięśnia sercowego – przyczyny

Zwykle nie udaje się jednoznacznie określić czynnika sprawczego choroby. Istnieje wiele potencjalnych przyczyn zapalenia mięśnia sercowego.

1. Wirusy – coxsackie B, adenowirus, parvovirus B19, wirusy ECHO, wirus mononukleozy, wirus różyczki, HIV
2. Bakterie – gronkowce, paciorkowce, krętki boreliozy, maczugowiec błonicy
3. Pasożyty – Toxoplasma, Trypanosoma cruzi
4. Grzyby – drożdżaki, kropidlaki, histoplasma
5. Niektóre leki i narkotyki – w wyniku reakcji alergicznej lub toksycznej – penicyliny, sulfonamidy, niektóre leki przeciwpadaczkowe, kokaina
6. Inne choroby zapalne – choroby tkanki łącznej, toczeń układowy, ziarniniak Wegenera

Zapalenie mięśnia sercowego po covidzie

Zapalenie mięśnia sercowego jest zaliczane do grona powikłań obecnych u osób chorych na COVID-19. Nie jest to przypadłość o dużej częstotliwości występowania, jednak ze względu na jej złożony charakter i możliwe zagrożenia zdrowia oraz życia pacjentów zaleca się szczególną obserwację w przypadku wystąpienia objawów wskazujących na obecność stanu zapalnego.

W tej samej kategorii częstotliwości występowania można uwzględnić zapalenie mięśnia sercowego po grypie lub każdej innej infekcji wirusowej. Ryzyko wystąpienia objawów jest znacznie większe u osób, które mimo osłabienia organizmu wywołanego chorobą postawią na wzmożoną aktywność fizyczną. U osób po infekcji SARS-CoV-2 opisywano także zaburzenia rytmu i przewodnictwa, przejściowe pogorszenie funkcji lewej komory oraz zwiększone ryzyko zdarzeń zakrzepowych, co wiąże się z uszkodzeniem śródbłonka i nasileniem stanu zapalnego. W diagnostyce powikłań po COVID-19 pomocne są oznaczenia troponin i BNP/NT-proBNP oraz rezonans magnetyczny serca.

Zapalenie mięśnia sercowego – badania

Objawy zapalenia mięśnia sercowego powinny jak najszybciej skłonić chorego do wizyty u specjalisty, który zajmie się kompleksową diagnozą i oceną stanu zdrowia. Może to być lekarz pierwszego kontaktu, a także specjalista np. kardiolog, który zajmie się przeprowadzeniem dodatkowych badań m.in. EKG lub RTG klatki piersiowej. Badania pozwalają określić, czy u pacjenta występują zaburzenia rytmu serca oraz wykluczyć niedokrwienie serca. Dzięki zaawansowanej diagnostyce specjalista może dokładnie ocenić stan narządu oraz stwierdzić, czy w płucach zatrzymał się płyn, co jednoznacznie wskazuje na to, że doszło do niewydolności serca. W razie niejasnego obrazu stosuje się również echokardiografię z oceną globalnego odkształcenia mięśnia sercowego, która ułatwia wykrycie objawów uszkodzenia.

Jak diagnozuje się zapalenie mięśnia sercowego?

W zależności od przyjętej metody diagnostycznej oraz opisanych przez pacjenta objawów lekarz przy podejrzeniu zapalenia mięśnia sercowego może zlecić wykonanie m.in.:

• EKG (badanie elektrokardiograficzne),
• badanie echa serca,
• badanie RTG klatki piersiowej,
• badanie scyntygraficzne,
• rezonans magnetyczny,
• biopsję mięśnia sercowego,
• morfologię krwi z naciskiem na pomiary stężeń OB i CRP odpowiadających za obecność stanu zapalnego.

W badaniach laboratoryjnych oznacza się także troponiny sercowe i BNP/NT-proBNP, które odzwierciedlają uszkodzenie i przeciążenie mięśnia sercowego. Rezonans magnetyczny serca z gadolinem pozwala wykryć obrzęk i późne wzmocnienie pokontrastowe w typowych lokalizacjach dla zapalenia, co wspiera rozpoznanie i rokowanie. Biopsję endomiokardialną rozważa się w ciężkich i nietypowych przypadkach, zwłaszcza przy szybkim pogarszaniu się stanu, opornej arytmii lub podejrzeniu postaci eozynofilowej czy olbrzymiokomórkowej.

Jakie ciśnienie przy zapaleniu mięśnia sercowego?

Jednym z objawów zapalenia mięśnia sercowego, o którym nie wspomina się często, jest różnica między wartościami ciśnienia skurczowego i rozkurczowego. Zaleca się w takim przypadku regularne pomiary ciśnienia krwi, szczególnie przy wykorzystaniu aparatu umożliwiającego pomiar arytmii serca. Dzięki nim możesz również potwierdzić występowanie zaburzeń rytmu serca, które również stanowią jeden z objawów. U części chorych obserwuje się obniżone wartości ciśnienia w związku z osłabieniem pracy serca lub gorączką, a u innych wahania ciśnienia towarzyszące arytmii. Domowe ciśnieniomierze z funkcją wykrywania nieregularnego rytmu mogą sygnalizować problem, ale nie zastępują diagnostyki kardiologicznej.

Zapalenia mięśnia sercowego – leczenie

Przy łagodnym przebiegu zaleca się zwykle odpoczynek i doraźne postępowanie zwalczające objawy infekcji. Jeśli przyczyną choroby jest zakażenie bakteryjne dołącza się antybiotyk. Nie wykazano dotąd skuteczności leków przeciwwirusowych w terapii zapalenia mięśnia sercowego. W niektórych przypadkach, tj. w olbrzymiokomórkowym lub eozynofilowym zapaleniu stosuje się leki hamujące aktywność układu immunologicznego, w tym kortykosteroidy. W przebiegu chorób przewlekłych, takich jak toczeń układowy leczenie jest ukierunkowane na chorobę podstawową.

Jeżeli w trakcie choroby pojawią się szybkie czy niemiarowe zaburzenia rytmu serca albo objawy niewydolności krążenia lekarz może skierować pacjenta do szpitala.

W Centrum Medycznym Fitmedica oferujemy konsultacje wybitnych specjalistów w dziedzinie leczenia chorób mięśnia serca i niewydolności krążenia.

Zapalenie mięśnia sercowego – ile w szpitalu?

Zapalenie mięśnia sercowego często przebiega bezobjawowo lub z niewielkim zagrożeniem dla zdrowia pacjenta. W przypadku wystąpienia objawów, które przyczyniają się do nieregularnego bicia serca, bólu w klatce piersiowej lub duszności warto niezwłocznie zgłosić się do szpitala. Jeśli po wykonaniu badań lekarze stwierdzą wystąpienie zapalenia mięśnia serca, konieczny może okazać się pobyt w szpitalu. Długość pobytu stanowi w pełni kwestię indywidualną – w niektórych przypadkach będzie to tydzień lub dwa tygodnie. W stanach zagrażających życiu lub zdrowiu pacjenta pobyt w szpitalu może się wydłużyć.

Kontrole i powrót do aktywności

Po wypisie planuje się kontrolę po 2–4 tygodniach oraz ponowną ocenę po około 6 miesiącach. Do sportu wraca się zwykle po 3–6 miesiącach, po normalizacji troponiny, przy stabilnym zapisie EKG, prawidłowym wyniku badania echo i – w razie potrzeby – kontrolnym CMR. Decyzję o powrocie podejmuje lekarz prowadzący.

Zapalenie mięśnia sercowego – leczenie naturalne

Po zdiagnozowaniu zapalenia mięśnia sercowego pacjenci, którzy podejmą leczenie domowe, powinni jak najwięcej odpoczywać, umożliwiając organizmowi pełną regenerację. W tym czasie odradza się jakiegokolwiek wysiłku fizycznego przez okres co najmniej 6 miesięcy. Należy również zrezygnować z wszelkich używek oraz picia alkoholu i postawić na w pełni zbilansowaną dietę, która dostarczy organizmowi wartościowych składników odżywczych. Poprawie samopoczucia sprzyja picie naparów powstałych z mieszanek i kompozycji ziół o działaniu wzmacniającym układ sercowo-naczyniowy. Każdą suplementację, w tym zioła o działaniu kardiotonicznym lub przeciwzapalnym, warto omówić z lekarzem, ponieważ część preparatów wchodzi w interakcje z lekami kardiologicznymi.