Zawał serca to bardzo niebezpieczna dla życia choroba.

Zawał serca

Zawał serca to groźna dolegliwość zdrowotna objawiająca się ostrym i kłującym bólem w klatce piersiowej, dusznościami oraz ogólnym osłabieniem. Jest to efekt niedokrwienia mięśnia sercowego, co przekłada się na jego martwicę. Na zawał zapada rocznie około 100 tysięcy osób, dlatego warto dowiedzieć się najważniejszych informacji o tej przypadłości. Jakie jeszcze są objawy zawału serca? Jakie są przyczyny powstawania zawału? Jak wygląda leczenie? Na te oraz inne pytania znajdziesz odpowiedź w dalszej części artykułu.

Zawał serca – czym jest?

Zawał serca (inaczej ostry zespół wieńcowy lub potocznie atak serca) to ostra prezentacja choroby niedokrwiennej serca, w której dochodzi do uszkodzenia fragmentu mięśnia serca na skutek zablokowania przepływu krwi przez tętnice wieńcowe (naczynia doprowadzające krew do serca). Jest to stan bezpośredniego zagrożenia i wymaga natychmiastowej pomocy lekarskiej. Leczenie przyczynowe polega na udrożnieniu zablokowanego naczynia (angiopastyka wieńcowa) lub wykonaniu zespoleń omijających przeszkodę (pomostowanie aortalno-wieńcowe).

Stan przedzawałowy a zawał serca

Przed wystąpieniem zawału serca organizm wysyła jasne sygnały o pogłębiającej się chorobie wieńcowej. Jest to tzw. stan przedzawałowy, który zwiastuje groźne zmiany dokonujące się w mięśniu sercowym. Objawy stanu przedzawałowego nie są uciążliwe nie warto jednak ich bagatelizować. Nieleczone z czasem przybierają na sile, a z czasem prowadzą do zawału. Stan przedzawałowy objawy najczęściej to: pieczenie w okolicy mostka, zgaga, bóle barku, stawu łokciowego, zadyszka, drętwienie kończyn czy duszności podczas wykonywania nawet lekkiej aktywności fizycznej.

Objawy zawału serca

Zawał serca objawy są różne głównie ze względu na to, w jakim stopniu zamknięciu ulega tętnica wieńcowa. Dlatego też spektrum objawów oraz ich nasilenie różnią się u poszczególnych pacjentów. Co ważne w przypadku, gdy mała tętnica jest zablokowana, można nie odczuć przebytego zawału jeżeli jednak duża tętnica jest zamknięta, zawał może skończyć się nawet śmiercią. Zawał objawy, które są zgłaszane przez pacjentów, to najczęściej:

  • ucisk, pieczenie lub ból w klatce piersiowej, barku lub ramieniu, który może promieniować do szyi, szczęki lub pleców,
  • nudności, wymioty, ból zlokalizowany w nadbrzuszu,
  • duszność, uczucie braku powietrza,
  • zimne poty,
  • zmęczenie, osłabienie,
  • zawroty głowy, zasłabnięcie,
  • bladość,
  • omdlenie,
  • stan podgorączkowy.

Objawy mogą pojawić się nagle, choć część pacjentów prezentuje dolegliwości zapowiadające wystąpienie zawału serca na kilka godzin, dni lub tygodni wcześniej. Takim sygnałem zagrożenia są np. nawracające bóle w klatce piersiowej prowokowane wysiłkiem fizycznym i ustępujące w spoczynku. Czasami zawał serca przebiega bez typowych dolegliwości, zdarza się, że jedynym objawem jest zatrzymanie krążenia.

Przyczyny zawału serca 

Najczęstszą przyczyną niedokrwienia serca jest miażdżyca tętnic wieńcowych związana z odkładaniem się blaszek cholesterolu w świetle naczyń zapatrujących mięsień serca w tlen i substancje odżywcze. Jest to tzw. choroba wieńcowa. W czasie zawału serca dochodzi do pęknięcia blaszki miażdżycowej i utworzenia skrzepliny, która może zamknąć światło naczynia i zablokować całkowicie przepływ krwi. Pozostałe przyczyny obejmują: skurcz tętnicy wieńcowej, np. po zażyciu nikotyny lub narkotyków, takich jak kokaina oraz rozwarstwienie ściany tętnicy wieńcowej. Zawał serca, a dokładniej przerwanie przepływu krwi może być spowodowane także:

  • zatorem, który powstaje w wyniku naniesienia tzw. materiału zatorowego z prądem krwi,
  • długotrwałym i silnym skurczem naczynia, który jest wywołany przez silny stres emocjonalny,
  • wytworzeniem się skrzepu w wyniku rozwiniętych zmian miażdżycowych.

Czynniki ryzyka zawału serca

Określone sytuacje sprzyjają rozwojowi miażdżycy tętnic wieńcowych. Zawał mięśnia sercowego zależny jest zarówno od cech indywidualnych, jak i stylu życia, który zwiększa ryzyko jego wystąpienia. Czynniki te dzieli się na niemodyfikowalne takie jak np. wiek, płeć czy genetyka oraz modyfikowalne, do których zaliczyć można m.in. stosowanie leków czy prowadzony styl życia. Do głównych czynników ryzyka zawału serca zalicza się m.in.:

  • wiek – przekroczenie 45 r.ż. u mężczyzn i 55 r.ż. u kobiet zwiększa ryzyko wystąpienia zawału serca,
  • palenie papierosów czynne lub bierne,
  • wysokie/nieuregulowane ciśnienie tętnicze krwi przyspiesza rozwój miażdżycy w tętnicach wieńcowych,
  • wysokie stężenie cholesterolu typu LDL lub trójglicerydów,
  • cukrzyca, zwłaszcza źle wyrównana metabolicznie,
  • rodzinny wywiad choroby niedokrwiennej serca, w szczególności zawał serca u krewnego I-stopnia przed 55 r.ż. (mężczyźni) lub 65 r.ż. (kobiety),
  • brak/mała aktywność fizyczna – przyczynia się do wzrostu stężenia cholesterolu we krwi i rozwoju otyłości,
  • otyłość – prowadzi do podwyższenia wartości cholesterolu i trójglicerydów we krwi, ciśnienia tętniczego, zwiększa ryzyko wystąpienia cukrzycy,
  • stres,
  • używanie narkotyków, takich jak kokaina lub amfetamina może sprowokować skurcz tętnicy wieńcowej i w konsekwencji zawał serca,
  • stan przedrzucawkowy lub rzucawka w ciąży zwiększa ryzyko wystąpienia choroby serca,
  • towarzyszące choroby autoimmunologiczne, takie jak reumatoidalne zapalenie stawów lub toczeń układowy przyspieszają rozwój miażdżycy tętnic wieńcowych.

Wiele z tych czynników można wyeliminować lub ograniczyć, tak, aby zredukować ryzyko wystąpienia zawału serca. Ważne jest to, aby profilaktycznie badać się, a także prowadzić zdrowy styl życia (zwiększyć aktywność fizyczną, jeść odpowiednie potrawy).

Zawał serca – powikłania

Przebyty zawał serca wiąże się z uszkodzeniem i obumarciem części mięśnia sercowego. Jeżeli obszar uszkodzenia jest duży, może w rezultacie prowadzić do wystąpienia:

  • zaburzeń rytmu serca – związanych z obecnością łącznotkankowych blizn rozdzielających komórki mięśnia i zaburzających przewodzenie impulsów elektrycznych,
  • niewydolności serca – spowodowanej nadmiernym przeciążeniem pracy pozostałej, zdrowej części mięśnia. Niewydolność może mieć charakter przejściowy i ustąpić po okresie ogłuszenia mięśnia w związku z ostrym niedokrwieniem lub przewlekły i postępujący,
  • uszkodzenie ściany serca – bardzo poważna w skutkach komplikacja zawału serca, wymaga natychmiastowego leczenia operacyjnego,
  • uszkodzenia zastawek serca – mogą prowadzić do rozwoju niewydolności krążenia.

Zawał mięśnia sercowego – pierwsza pomoc

Według kardiologów wczesne rozpoznanie objaw zawału może uchronić chorego przed poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi. Należy pamiętać jednak, że najważniejszy w tym wypadku jest czas. Liczy się każda minuta najlepsze rokowania mają pacjenci, u których rozpoczęto leczenie w ciągu godziny od wystąpienia objawów. Kiedy dzwonić po karetkę? Przede wszystkim wtedy, gdy przez dłużej niż 5 minut występuje ból w klatce piersiowej. Co ważne niezalecane jest w takim przypadku podróżować samemu, ponieważ w każdej chwili objawy mogą się nasilić.

W FitMedica konsultujemy pacjentów z nieprawidłowym ciśnieniem tętniczym krwi oraz zaburzeniami metabolicznymi (wysokie stężenie cholesterolu lub trójglicerydów, otyłość) w celu wypracowania indywidualnego programu prewencji i profilaktyki choroby niedokrwiennej serca, w tym zawału serca.

Dowiedz się więcej:

Pomostowanie tętnic wieńcowych (lub pomostowanie aortalno-wieńcowe, by-passy)

Pomostowanie tętnic wieńcowych (lub pomostowanie aortalno-wieńcowe, by-passy) Jest to procedura zabiegowa, która przywraca przepływ krwi do serca na…

Kardiomiopatia

Kardiomiopatia Definicja Kardiomiopatii Kardiomiopatia to choroba mięśnia sercowego. Obecność nieprawidłowego mięśnia sprawia, że sercu trudniej jest tłoczyć krew po…

Zapalenie mięśnia sercowego

Zapalenie mięśnia sercowego Co to jest zapalenia mięśnia sercowego? Tym terminem określa się obecność stanu zapalnego w obrębie…