W artykule dowiesz się:
Zespół cieśni nadgarstka – przyczyny, objawy i leczenie
Zespół cieśni nadgarstka (ang. carpal tunnel syndrome, CTS) to jedno z najczęściej występujących schorzeń nerwów obwodowych. Powstaje w wyniku ucisku nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka – wąskiej przestrzeni na dłoniowej stronie nadgarstka, przez którą przechodzą ścięgna zginaczy palców oraz nerw odpowiedzialny za czucie i sprawność kciuka, palca wskazującego, środkowego i części palca serdecznego. Postępujący ucisk powoduje drętwienie, ból oraz osłabienie siły chwytu, a nieleczony może prowadzić do trwałego uszkodzenia nerwu.
Definicja zespołu cieśni nadgarstka:
Jest to grupa objawów, takich jak drętwienie, mrowienie oraz osłabienie siły w obrębie dłoni i ramienia. Dolegliwości są wywołane uciskiem na nerw pośrodkowy, który przechodzi w kanale nadgarstka. Kanał to wąska przestrzeń zlokalizowana na dłoniowej powierzchni nadgarstka, ograniczona strukturami kostnymi i więzadłami. Pełni rolę ochronną dla nerwu i ścięgien, które biegną do palców ręki.
Objawy zespołu cieśni nadgarstka:
Pojawiają się zwykle stopniowo. Często jest to mrowienie i drętwienie w obrębie kciuka, palca wskazującego, środkowego i serdecznego, początkowo przemijające. Towarzyszą takim sytuacjom, jak: trzymanie słuchawki telefonu przy uchu, książki lub gazety, prowadzenie samochodu, zdarza się, że dolegliwości wybudzają pacjenta ze snu. Z czasem objawy utrwalają się. Może wystąpić osłabienie siły ręki, czasami przedmioty wypadają z rąk.
Co powoduje zespół cieśni nadgarstka?
Ucisk na nerw pośrodkowy wynika ze zmniejszenia przestrzeni kanału nadgarstka. Dzieje się tak w przebiegu obrzęku lub stanu zapalnego okolicznych tkanek miękkich. Inną przyczyną jest uraz lub złamanie kości w obrębie nadgarstka.
Czynniki ryzyka:
Zwiększają szansę na wystąpienie objawów w sprzyjających okolicznościach. Należą do nich:
1. Anatomia kanału – wąska przestrzeń kanału lub stan po złamaniu lub przemieszczeniu w obrębie kości nadgarstka
2. Płeć – kobiety częściej doświadczają dolegliwości. Wiąże się to prawdopodobnie z węższą niż u mężczyzn przestrzenią kanału.
3. Choroby przewlekłe, które prowadzą do uszkodzenia nerwów, takie jak cukrzyca
4. Choroby zapalne, np. gościec
5. Zatrzymanie wody w organizmie, np. w czasie ciąży lub po menopauzie
6. Otyłość
7. Choroby tarczycy
8. Niewydolność nerek
9. Czynniki w miejscu pracy, takie jak używanie narzędzi wibrujących
10. Nie ma wystarczających dowodów na związek między pracą na komputerze a wystąpieniem dolegliwości o charakterze zespołu cieśni nadgarstka
Jak przebiega diagnostyka zespołu cieśni nadgarstka?
Rozpoznanie zespołu cieśni nadgarstka opiera się przede wszystkim na konsultacji ortopedycznej, wywiadzie oraz badaniu fizykalnym. Lekarz ocenia obszar drętwienia oraz wykonuje testy prowokacyjne, takie jak test Tinela lub test Phalena, które nasilają objawy poprzez zgięcie lub opukiwanie nadgarstka. W razie wątpliwości diagnostycznych wykonywane są badania obrazowe, głównie USG nadgarstka, pozwalające ocenić obrzęk nerwu pośrodkowego i struktur kanału. Złotym standardem potwierdzającym stopień uszkodzenia jest badanie przewodnictwa nerwowego (EMG/NCV), które obiektywnie ocenia, na ile ucisk zaburza funkcję nerwu i pomaga określić dalszą strategię leczenia.
Postępowanie w przypadku zespołu cieśni nadgarstka:
Leczenie należy wdrożyć jak najszybciej od wystąpienia objawów. Jeżeli wywiad choroby jest krótki mogą wystarczyc niechirurgiczne metody terapii.
Należą do nich:
1. Usztywnienie nadgarstka w ortezie, które zmniejsza zwłaszcza nocne dolegliwości.
2. Terapia manualna skoncentrowana na rozciągnięciu pasem więzadłowych ograniczających kanał nadgarstka
3. Zabiegi fizykoterapii – krioterapia (zmniejsza obrzęk, działa przeciwbólowo) oraz terapia fali uderzeniowej (nie jest znany dokładny mechanizm działania). Skuteczność fali uderzeniowej jest porównywalna do miejscowego podania kortykosteroidów, wymaga jednak zastosowania wielokrotnych sesji zabiegów 1,2.
4. Niesteroidowe leki przeciwzapalne – mogą być stosowane doraźnie w celach przeciwbólowych. Nie udowodniono ich skuteczności w terapii zespołu cieśni nadgarstka.
5. Kortykosteroidy – podawane w postaci iniekcji do kanału nadgarstka lub doustnie zmniejszaja obrzęk i ograniczają stan zapalny.
W wypadku nieskuteczności powyższych metod można zdecydować się na operację. Zabieg chirurgiczny polega na przecięciu więzadła, które wywołuje ucisk na nerw pośrodkowy. Operację można wykonać techniką klasyczną lub w sposób małoinwazyjny (endoskopia).
Dolegliwości typowe dla zespołu cieśni nadgarstka mogą utrzymywać się jeszcze przez kilka tygodni po operacji. Jeśli objawy choroby były bardzo zaawansowane przed zabiegiem, nie wszystkie dolegliwości muszą ustąpić w wyniku interwencji chirurga. Rozpoznanie zespołu cieśni nadgarstka opiera się przede wszystkim na konsultacji ortopedycznej, wywiadzie oraz badaniu fizykalnym.
Źródła:
1. Wu YT et al. J Orthop Res 2015 Nov 26 “Effect of radial shock wave therapy for carpal tunnel syndrome: A prospective randomized, double-blind placebo-controlled trial”.
2. Seok H et al. Am J Phys Med Rehabil 2013 Apr; 92(4): 327-334 “The effectiveness of extracorporeal shock wave therapy vs. local steroid injection for management of carpal tunnel syndrome: a randomized controlled trial”.
Zespół cieśni nadgarstka to schorzenie wynikające z przewlekłego ucisku nerwu pośrodkowego biegnącego przez wąski kanał na dłoniowej stronie nadgarstka. Ucisk ten stopniowo zaburza przewodzenie impulsów nerwowych odpowiedzialnych za czucie i precyzję ruchów palców, prowadząc do drętwienia, bólu oraz osłabienia siły chwytu.
Najczęściej CTS rozwija się wskutek przeciążenia i powtarzalnych ruchów nadgarstka podczas pracy zawodowej lub codziennych czynności. Sprzyja mu zapalenie ścięgien, obrzęk tkanek pojawiający się w ciąży lub w chorobach endokrynologicznych, stare urazy kości nadgarstka, deformacje, a także cukrzyca, otyłość czy zaburzenia hormonalne. Ryzyko zwiększa praca z narażeniem na wibracje i zimno.
Charakterystyczne są mrowienia, drętwienie i ból w obrębie kciuka, palca wskazującego, środkowego oraz wewnętrznej połowy palca serdecznego. Objawy nasilają się nocą i często wybudzają ze snu. Z czasem może wystąpić wyraźne osłabienie dłoni, trudności w chwytaniu drobnych przedmiotów, a ból może promieniować wzdłuż przedramienia aż do łokcia lub ramienia.
Podejrzenie CTS jest duże, jeśli pacjent zgłasza nocne drętwienia dłoni ustępujące po strzepnięciu lub opuszczeniu ręki oraz pracuje w sposób angażujący nadgarstek. Typowe jest narastanie i jednostronność objawów oraz ich stopniowe pogarszanie.
Podstawą jest badanie fizykalne oraz testy prowokacyjne nasilające symptomy. Rozpoznanie potwierdza USG lub rezonans, a najbardziej precyzyjną ocenę pozwala uzyskać badanie EMG, które mierzy prędkość przewodzenia nerwu i określa stopień jego uszkodzenia.
Nie zawsze. W lżejszych przypadkach stosuje się leczenie zachowawcze: unieruchomienie nadgarstka, poprawę ergonomii pracy, ćwiczenia, fizjoterapię oraz w razie potrzeby iniekcje sterydowe. Operację rozważa się, gdy objawy nie ustępują mimo kilku tygodni lub miesięcy terapii albo gdy badania wykazują znaczne uszkodzenie nerwu.
Leczenie zachowawcze obejmuje stabilizację nadgarstka, zwłaszcza w nocy, odciążenie ręki, korektę sposobu pracy oraz zabiegi fizjoterapeutyczne zmniejszające obrzęk i napięcie tkanek. Czasem stosuje się leki przeciwzapalne lub miejscowe sterydy w celu zmniejszenia obrzęku.
Zabieg polega na przecięciu więzadła poprzecznego nadgarstka, które uciska nerw. Powoduje to natychmiastowe odbarczenie kanału. Operacja może być wykonana klasycznie przez niewielkie nacięcie lub endoskopowo, co zazwyczaj skraca czas gojenia.
Po metodzie endoskopowej powrót do lekkiej pracy jest możliwy zwykle po dwóch do czterech tygodni, a po technice klasycznej po czterech–sześciu tygodniach. Pełna sprawność oraz możliwość wykonywania cięższej pracy zwykle wracają po dwóch–trzech miesiącach.
Tak. Nawrót jest możliwy szczególnie wtedy, gdy nie wyeliminowano czynników przeciążeniowych. Częściej obserwuje się go u osób z chorobami metabolicznymi, takimi jak cukrzyca, które sprzyjają pogrubieniu i obrzękowi tkanek.
Długotrwały ucisk nerwu prowadzi do postępującego jego uszkodzenia, co skutkuje trwałym zaburzeniem czucia, osłabieniem mięśni kłębu kciuka oraz pogorszeniem sprawności dłoni. Wczesna diagnostyka i szybkie wdrożenie leczenia są kluczowe, aby uniknąć nieodwracalnych zmian.
Dowiedz się więcej:
Sezon bez kontuzji 2025/2026
Sezon narciarski 2025/2026 zbliża się szybkim tempem, a odpowiednie przygotowanie ciała jest kluczowe, aby wejść w zimę bez…
Ból głowy a schorzenia stawu skroniowo-żuchwowego
Ból głowy a schorzenia stawu skroniowo-żuchwowego Nieprawidłowości w budowie i funkcjonowaniu stawu skroniowo-żuchwowego mogą powodować ból głowy za…
Terapia manualna w Warszawie
Wielu pacjentów, idąc pierwszy raz do fizjoterapeuty, spodziewa się zastosowania gorących okładów, masażu i instrukcji, jak wykonać serię…